عکسی به یادگار به اتفاق استاد دکتر محمدجعفر یاحقی در محوطه موزه ملی تاجیکستان

ابوالقاسم کعبی

محمد حسن صنعتی

کارشناس فرهنگی و رسانه ای

December 15, 2025

ابوالقاسم كعبي‌

ابوالقاسم عبدالله بن احمد بلخي متوفاي 317 - و به قولي 319 هـ .ق1 - از پيشوايان معتزله است‌. آراء وي در كلام‌مشهور است2‌. وي از هوشمندترین متكلمان عالم اسلام به شمار مي‌آيد. خواجه نصير طوسي در دو مورد از اين متكلّم ‌بزرگ نام برده و نظرياتش را در كتاب شرح اشارات نقل كرده است3‌. وي از متكلماني به شمار مي‌رود كه مي‌كوشيده‌انداصول دين را برمباني فلسفي منطبق سازند و در نظر رازي اين امر امكان نداشت و برخلاف پيروان ارسطو در اسلام ‌تصور نمي‌كرد كه بتوان بين فلسفه و دين سازش ايجاد كرد. همين باعث مي‌شد تا وي كه با ارسطو و پيروان او بر سر‌جدال و اعتراض بود با ابوالقاسم كعبي نيز نظر خوبي نداشته باشد. البته ابوالقاسم عبدالله بن احمد بن محمود البلخي‌الكعبي رئيس معتزله بغداد نيز چند ردّ بركتاب العلم الالهي رازي نوشته بود چنانكه رازي تأليفاتي درردّ الكعبي ‌نگاشت4‌.

ادامه نوشته

کتاب "غلامرضا قدسی" منتشر شد

به لطف الهی و همراهی نشر وزین محقق (مشهد) ، کتاب غلامرضا قدسی منتشر شد .

ادامه نوشته

یزد

یزد

شهرستان یزد به عنوان مرکز استان ، دومین شهر باستانی و واقعاً دیدنی و دارای کم نظیرترین آثار تاریخی دنیا در نوع خود است . یزد را می توان بهترین نمونه شهرهای کویری به شمار آورد ؛ شهری که در دل کویر باید بیشترین مشکلات را داشته باشد ، شاید هم داشته است ، اما در سایه سختکوشی و صدالبته قناعت در خیلی زمینه ها از مدیریت آب در قنوات تا عرصه تجارت و تولید ثروت سرآمد بوده . یزد را – در طبقات و صنوف جامعه – کسی شبیه ارتشی ها می دانم که بلدند با حقوق معین و ثابت ، همواره یقه بسته و گترکرده و اتوکشیده و مرتب و غبراق بیایند از خانه بیرون و شب با حالی خوب برگردند سر خانه و زندگی . نام یزدیها در نظرم همراه است با بهره وری و کاردانی . خودم همواره می خواسته ام چنین باشم . یزدیها اینگونه زیسته اند که در عین سختی های کویری ، شهری درست کرده اند و بلکه استانی که یادآور هنر و اصالت است . شهر یزد 677 کیلومتر از پایتخت دور است اما در خیلی جاها نشان داده اند که می توان از حداقلِ داشته ها با مدیریت درست به بهترین و زیباترین شکل بهره برد .

ادامه نوشته

هرمزگان(2)

جاذبه‌های طبیعی هرمزگان

هرمزگان استانی با آب‌وهوای گرم است که فصل‌های سال مانند سایر استان‌ها در آن جریان ندارد. تابستان‌های بخش جنوبی این استان طولانی است و گرما و شرجی هوا از اواخر بهار تا نیمه‌های تابستان در آن ادامه دارد. بقیه ماه‌های نیمه دوم سال هم شبیه بهار ملایمی است که بسیار مطبوع بوده و برای سفر به سواحل این استان مناسب است.

شهرهای غیر ساحلی استان هرمزگان آب‌وهوای گرم و خشکی دارند؛ البته این موضوع، نه‌تنها از جذابیت آن کم نکرده، بلکه باعث شده تا طبیعت خاص و متفاوتی داشته باشد. هر یک از شهرهای هرمزگان، جاذبه‌های طبیعی خاص و متفاوتی دارند که گشت‌وگذار در آن‌ها را دوست‌داشتنی می‌کند :

ادامه نوشته

هرمزگان(1)

هرمزگان

استان هرمزگان جنوبی‌ترین استان ایران است که در حاشیه خلیج فارس قرار گرفته و یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری جنوب کشور محسوب می‌شود. این استان با داشتن جزایر منحصربه‌فرد، سواحل بکر و تماشایی و آب‌وهوایی متفاوت از سایر استان‌ها، گردشگران را از نقاط مختلف به سمت خود می‌کشاند و تجربه‌ای به‌یادماندنی از سفر در اختیار آن‌ها می‌گذارد. در روزهایی که بیشتر استان‌های ایران درگیر سرما و برف‌وباران هستند، هرمزگان بهاری دلچسب را سپری می‌کند؛ به همین دلیل، بهترین انتخاب برای گردشگری زمستانی است.

یک بار ، زمستانی ، البته اواخر زمستان ، از هتلی در بندرعباس خارج شدم تا در خیابان های اطراف قدمی بزنم . تف گرما و داغی آفتاب آنقدر تند و شلاقی بود که به چهارراه اول نرسیده به سرعت راه برگشت به خنکای هتل را در پیش گرفتم . یک بار دیگر باز هم در چنین فصلی رفته بودیم کیش . وقتی می خواستیم در فرودگاه سوار هواپیما بشویم خیلی از همسفرها پنداشته بودند مشهد هم همین حال و هوا را دارد و با لباس سبک آمده بودند . از نیمه های مسیر برف و باران مخلوطی همراه با رعد و برق ناگهان شروع به باریدن کرد . تا خود مقصد این وضعیت که تا حدودی هم دلهره ایجاد کرده بود ادامه داشت . در فرودگاه متوجه شدم خلبان با یکی از دوستان همراه رفاقت قدیم داشته . خلبان به دوست مشترکمان گفته بود توی مسیر حدود 100 رعد و برق را رد کرده ایم و خدا خواسته است که سالم برسیم : " کافی بود یکی از آن رعد و برق ها به ما اصابت کند . حسابمان با کرام الکاتبین بود" .

ادامه نوشته

گلستان(2)

بیست سالی از عمر من در سالهای 1343 تا 1363 در گنبد گذشت و هر لحظه این عمر برایم ایجاد خاطره ای کرده است . پس از مهاجرت تحصیلی و کاری به تهران هم ، بارها به گنبد سفر کرده ام . پس مناسب می نماید که سطرهایی از این مجموعه به معرفی گنبد کاووس اختصاص پیدا کند .

گنبد کاووس . شهرستان گنبد کاووس در قسمت شمالی و مرکزی استان گلستان واقع شده و از شمال با کشور ترکمنستان، از جنوب با شهرستانهای آزادشهر و رامیان، از شرق با شهرستانهای مراوه تپه، کلاله و مینودشت و از غرب با شهرستان آق قلا محدود می شود. وسعت شهرستان 32 /5071 کیلومتر مربع و 81 /24 درصد از مساحت استان می باشد.

ادامه نوشته

گلستان(1)

گلستان

استان گلستان يکي از استان‌هاي سرسبز و ديدني شمال کشور است که از ناحيه‌ي شمال به جمهوري ترکمنستان، از غرب به استان مازندران، از جنوب به استان سمنان و از شرق به استان خراسان شمالي محدود مي‌شود. اين استان بيش از 22هزار کيلومتر وسعت دارد و جمعيت آن حدود يک‌ميليون و 500هزار نفر است. استان گلستان يکي از مراکز مهم تمدن ايران زمين با قدمت و سابقه‌ي تاريخي بيش از شش‌هزار سال با ميراث‌هاي متنوع بشري است. اين استان قوميت‌هاي مختلفي را مانند فارس‌زبان‌ها، تبري‌زبان‌ها، ترکمن‌ها، ترک‌ها، قزاق‌ها، سيستان و بلوچستاني‌ها و ديگر اقوام شامل مي‌شود. از مركزهاي مهم تاريخي استان ، از ديوار دفاعي گرگان که از کوه‌هاي شرقي استان تا درياي خزر کشيده شده است و برج‌هاي قابوس و رادکان، ديوار دفاعي تميشه، شهر باستاني جرجان، شهر باستاني دشت حلقه و بسياري از بافت‌هاي قديمي، بويژه در گرگان امروز (استرآباد) و قلعه‌ها و تپه‌هاي تاريخي بسيار مي‌توان نام برد.

ادامه نوشته

راهنمای برج گنبد کاووس

راهنمای برج گنبد کاووس

محمد حسن صنعتی

1404ش.

بسم الله الرحمن الرحیم

در قسمت شمالی ایران دشت وسیع حاصلخیزی قرار دارد . این ناحیه مرزی از شمال به رود اترک که مرز بین ایران و جمهوری ترکمنستان است ، از قسمت مغرب به گرگان و دریای خزر و مشرق آن به بجنورد و جنوب آن نیز به سلسله کوه های البرز محدود می گردد . این شهر به علت قرار داشتن در ناحیه معتدله شمالی از نظر آب و هوا معتدل بوده ، فصل باران آن پاییز و زمستان و بهار می باشد .

ادامه نوشته

خوزستان

خوزستان

خوزستان به وسطه نسبت با کهن ترین تمدنها تاریخی مشعشع دارد و از استانهای باستانی تر ایران به شمار می آید . نیز پرواضح است که این نوشته مجال آن نیست که در باب همه زوایای تاریخی و جغرافیایی و فرهنگی و اجتماعی و اقتصادیِ آن سخن گفته شود . اینقدر هست که در دوره معاصر به دلیل قرار داشتن خوزستان در پیشانی جبهه مقاومت در برابر جنگ تحمیلی عراق به ایران (1359-1367ش.) – با 1100 کیلومتر خطوط نبرد از آذربایجان غربی در شمال غرب تا خوزستان در جنوب - و حماسه های مشهوری که در این خطه خلق شد ، نام خوزستان در خاطره جمعی ایرانیان ملازم شده است با خاطره مقاومت به یادماندنی ملتی که با همه وجود برای ماندن ایران و اسلام جانفشانی کرد و شهدایی که سر نهادند تا ایران سربلند بماند . من هم اگر یادی می کنم در این یادداشتها از خوزستان ، به یاد روزهایی است که در چند ماهه پایانی و منتهی به خاتمه جنگ ، بنا به مأموریتی چندماهه در این سرزمین بوده ام . یک بار دیگر هم که حدوداً یک دهه پیش توانستم خوزستان و مشخصا اهواز را ببینم در جریان یک مأموریت چند روزه بود . در هیچ کدام از این دو حضور مجالی برای گردشگری در خوزستان دست نداده . مع الوصف وقت خوش می کنم و به یاد روزهایی که اهواز زیبا و خرمشهر زیباتر را می دیدم ، مروری می کنم به اجمال بر دیروز و تقریباً امروز خوزستان .

ادامه نوشته

ایران فرهنگی ، بایسته ها و الزامات ، فرصتها و چالشها

ادامه نوشته

خراسان رضوی(3)

تربت جام . شهرستان تربت جام با مساحت تقریبی 8166 کیلومتر مربع در شرق خراسان رضوی قرار دارد . این شهرستان از شمال به مشهد ، از مشرق به رودخانه هریرود و ادامه آن در جنوب مرز افغانستان و شهرستان تایباد و باخرز و از مغرب به شهرستان زاوه و فریمان منتهی می شود . ارتفاع این ناحیه از سطح دریاهای آزاد 928 متر است . فاصله تربت جام تا مرز افغانستان 75 کیلومتر است که در مسیر جاده آسفالته مشهد – فریمان – تایباد به فاصله 161 کیلومتر در جنوب شرقی شهر مشهد قرار گرفته است .

چهره اقلیمی شهرستان تربت جام در بخش شمالی ، کوهستانی است و رشته کوه های معروف شاه نشین با ارتفاع تقریبی 2080 متر و عرض 48 کیلومتر به صورت پدیده ای طبیعی در امتداد شمال غربی و جنوب شرقی بین تربت جام و بخش جنت آباد قرار گرفته اند . این رشته کوه دارای جنگل های طبیعی پسته بوده و پرآب ترین کوهستان منطقه تربت جام محسوب می شود .

ادامه نوشته

خراسان رضوی(2)

کلات نادری . کلات – بنا به بعضی تعریفها - در لغت به معنی آبادی و زیستگاهی بر فراز کوه است . نخستین بار نام کلات در شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی در داستان های حماسی فرود پسر سیاوش آمده است . در عصر سامانیان کلات پناهگاه سرداران آن دوره ابوعلی سیمجور و فائق الخاصه بوده و از دوران سلجوقی نشانه هایی مانند بند نادری بر جای مانده که اهمیت این دشت را نشان می دهد . در دوران ایلخانان مغول کلات از اهمیت زیادی برخوردار بوده و تأسیسات دروازه ارغون شاه به این دوران نسبت داده می شود . کلات در عصر تیمور در برابر حمله وی به سختی مقاومت نمود ، آن چنان که در کتب تاریخ ایران آمده است تیمور چهارده بار به دژ کلات یورش برد و هر بار شکست خورد . اما بیش از همه دوره ها کلات در زمان افشاریان از اعتبار خاص برخوردار گردید و دلیل آن را باید در دیواره های طبیعی و دروازه های قابل کنترل آن دانست که کلات را به عنوان محل سکونت نادرشاه و ذخایر ارزشمند وی انتخاب نموده اند .

ادامه نوشته

خراسان رضوی(1)

خراسان رضوی

استان خراسان در سال 1383ش. به سه استان شمالی ، رضوی و جنوبی تقسیم شد .

از این سه استان ، خراسان شمالی – به مرکزیت بجنورد - را بیشتر رهگذری در مسیر مشهد به شمال (گنبد ، شهر کودکی و جوانی ام) دیده ایم ؛ در حد دیدن باباامان ، که با خروج از تونل ورودی به حومه بجنورد آفتابی می شود و گردشگاه باصفایی است . گاهی ناهار خورده ایم و گاهی برای استراحت ابستاده ایم .

خراسان جنوبی – به مرکزیت بیرجند - را بیشتر از خراسان شمالی دیده ایم . یکی از بچه ها در بیرجند و در منطقه شوکت آباد که از قدیم مشهور بوده و منتسب به خانواده شوکت الملک علم ، در دانشگاه دولتی بیرجند دانشجو بوده و باید رفت و آمد می کرده ایم ؛ گر چه در خراسان جنوبی هم ، فقط بیرجند را گشته ایم . یک بار رفتیم قلعه مشهوری که دارد و آدم با دیدن آن یاد قلعه بم قبل از خرابی متأثر از زلزله سال 82 می افتد . عمارت کلاه فرنگی هم داشت که نشد برویم . و بازار سنتی و زیبایش را دیده ایم و فهمیده ایم که از سوغات هایش زرشک است و البته کشک و به قولی قروت . با قروت اشکنه های خوبی می شود درست کرد . سوغات هایی مثل زعفران هم هست که به ما نیامده و ظاهرا نخواهد آمد. از شهرهای خراسان جنوبی بشرویه را دیده ایم ، زادگاه استاد حکمت و عرفان و ادب محمدحسن مشهور به بدیع الزمان فروزانفر ، و به اعتبار وصلتِ یکی از فرزندان خواهر روستای کُرُند را ، که چند بار رفته ایم و در سالهای قبل آب پر و پیمانی داشت ، و حالا دریغ ، از کم آبیِ همه جا گیر .

ادامه نوشته