تسخیر لانه
تسخیر لانه
مراد تسخیر لانه جاسوسی امریکاست . آن قدری که من می دانم هنوز کتاب یا گزارش جامعی در این باره انتشار پیدا نکرده . و در عین حال خیلی دوست دارم بتوانم در مورد آن چیزی بنویسم . شاید نامش را گذاشتم " قصه لانه" . که واقعا هم قصه ها دارد در دل خودش . شاید هم " خانه دشمن کجاست؟ " . البته کتابی هم درآمده در باره تسخیر سفارت امریکا - در 13 آبان 1358 که 444 روز طول کشید ، به روایت حبیب الله بیطرف که خودش آن روزها جزء " دانشجویان مسلمان پیرو خط امام " بوده و از دیوار بالا رفته - به اسم " آن سوی دیوار"و منتشره از طرف انتشارات سوره مهر وابسته به حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی که از نهادهای تبلیغی معتبر و رسمی است . سید احمد خمینی وقتی گفته بوده : امام سالهاست که از دیوار امریکا عبور کرده است . هم او پیش از تسخیر سفارت در جلسه مهمی در این باره شرکت داشته ( ر. ک : علی ملیحی ، " پشت پرده گروگانگیری : موسوی خوئینی ها و احمد خمینی" ، اندیشه پویا ، س13، ش94، دی و بهمن 1403، ص98 و 99) .
طبقه متوسط ، مایه مفسده !
می گویند :
طبقه متوسط به گونه زننده ای عمل می کنند . مثلا در عروسی ها و جشن ها بی مبالات اند . یا آنها که در ماشین شان صدای موسیقی بلند می کنند و شیشه هایشان را پایین می کشند ، آدم های تازه به دوران رسیده و نوکیسه اند . لذا در مصرف زدگی غوطه ]یا به قول ما مشهدیها "غُطّه"[ می خورند (وحید یامین پور ، ماجرای فکر آوینی ، 1398، ص145و146) .
و گفته اند :
به گزارش آرمان امروز ( منتشره در سایت عصر ایران ، 4/2/1403) ، مسعود نیلی، اقتصاددان در نشست «سیاستگذاری مبتنی بر شواهد» با موضوع «افول طبقه متوسط» که دی ماه ۱۴۰۲ از سوی مرکز تحلیل داده شریف برگزار شد در ارایهای با موضوع «شواهدی از ویژگیها و تحولات گروههای درآمدی در ایران» به اتفاقات رفاهی در جامعه از نیمه دهه ۷۰ به بعد پرداخته است.
این اقتصاددان ، معتقد است: مبتنی بر دادهها، در دهه ۹۰، هم مقدار مطلق درآمد کاهش قابل توجهی پیدا کرده و هم شاخصهای توزیع درآمد افت داشته است. نیلی در این نشست، جزییات دادههای رفاهی از نیمه دهه ۷۰ تاکنون را تشریح کرد و گفت: تحولات طبقه متوسط در اقتصاد ایران نشان میدهد در دهه ۹۰ اتفاقات مهمی به لحاظ رفاهی در جامعه رخ داده است که هم مقدار مطلق درآمدی کاهش قابل توجهی پیدا کرده و هم شاخصهای توزیع درآمد افت داشته است ، و توزیع درآمد به سمت نامطلوب شدن در حرکت است.
این اقتصاددان با اشاره به جزییات این تحولات ادامه داد : قشر کمدرآمد ، متوسط و پر درآمد در این سالها تحت تاثیر شرایط اقتصادی قرار گرفتهاند، اما اینکه چرا قشر متوسط مهم است باید گفت این قشر به لحاظ تعداد از نظر اقتصادی مورد توجه هستند و از منظر اجتماعی نیز افرادی که در حوزه جامعهشناسی فعال هستند به این طبقه توجه خاصی دارند. طبقه متوسط از منظر علوم سیاسی هم مهم است چرا که تغییرات این قشر از جامعه پیامدهایی به دنبال دارد که باید مورد ارزیابی قرار گیرد.
بر اساس دادههای پایگاه اطلاعات رفاهی ایرانیان در فروردین ماه سال گذشته ، ۹۳ درصد خانوارهای ایرانی، یارانهبگیر بودند که از این میزان، ۳۵ درصد فقیر، ۵۷ درصد جزو طبقه متوسط و ۸ درصد از طبقه برخوردار و ثروتمند محسوب میشدند. اگرچه درصد اعداد فقیر در قیاس با طبقه متوسط و برخوردار عددی قابل مکث است و از شکاف طبقاتی در کشور حکایت میکند که نیازمند پژوهش جداگانهای است، اما در این مجال سخن از فروریزش طبقه متوسط است.
طبقه متوسط، یک طبقه اجتماعی است و شامل افراد بسیاری در مشاغل مختلف میشود که نسبت بیشتری از کل جمعیت شاغل را تشکیل میدهد و زندگی این طبقه بیشتر مشابه به طبقه بالاست. طبق آمارهای یاد شده، کشور تا سالهای اخیر از یک تعادل نسبی و نسبتا مطلوب بهرهمند بوده است، زیرا طبقه متوسط بیشترین درصد جمعیتی را به خود اختصاص داده بود، اما در حال حاضر با فشارهای اقتصادی و تورم ۷۰ درصدی طبقه متوسط با سرعت و شیب تندی به سمت فقیر شدن پیش میرود.
از دست رفتن طبقه متوسط که اکثریت کشور را تشکیل میدهند، زنگ خطر بزرگی برای یک کشور محسوب میشود که متاسفانه جامعه ما با چنین معضلی مواجه شده است. طبقه متوسط در واقع توازن قدرت اقتصادی و اجتماعی در جامعه را رقم میزند، وقتی این طبقه از بین میرود، خلئی در نبود آن ایجاد میشود که منجر به ضربات اجتماعی و فرهنگی شده و باعث بروز مشکلات فراوانی خواهد شد. پیدایش مشاغل کاذب، کاهش سطح عمومی سلامت، کاهش انگیزه برای تحصیل، افزایش جرم و بزهکاری، کاهش اعتماد به حکومت و از دست رفتن حمایت مردم از حکومت که به عنوان بزرگترین سرمایه داخلی کشور محسوب میشود و از پیامدهای زیانبار سقوط طبقه متوسط است.
نیلی همچنین در این نشست تصریح کرده: افرادی که نیروی کار به شمار میروند معمولا بخش کم درآمد جامعه را تشکیل میدهند و بخش دیگری از جامعه که با سرمایهشان زندگی میکنند و از پسانداز منابع مالی خود در جهت توسعه اقتصادی حرکت میکنند بخش پردرآمد را تشکیل میدهند و در این میان یک گروهی نیز جای میگیرند که عمدتا بر اساس تخصص و سرمایه انسانیشان فعالیت میکنند و درآمدی هم کسب میکنند که طبقه متوسط را تشکیل میدهند که برای رشد اقتصادی هر سه این گروهها باید در کنار هم قرار بگیرند.
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: هر چه جوامع به سمت توسعه بیشتری حرکت کند نقش طبقه متوسط هم پررنگتر میشود چرا که عامل پیش برنده تکنولوژی است و بخش قابل توجه تکنولوژی هم مربوط به حوزههای کارآفرینی و حوزههایی است که به تخصص وابسته است.
نیلی تصریح کرد: بنابراین از منظر عرضه در اقتصاد هر چه زمان میگذرد قشر متوسط مهمتر میشود و از منظر تقاضا هم انباشت این تقاضا بر قشر متوسط مهم است، چرا که تقاضای قشر کمدرآمد ناچیز است و تقاضای پر درآمدها هم معمولا معطوف به سلایق خاصی است و جایی که صرفه مقیاس در اقتصاد از سمت تقاضا میتواند برطرف شود عمدتا در توده وسیع قشر متوسط است که هر چه بزرگتر میشود ثبات بیشتری هم در تقاضا ایجاد میکند که بعد سرمایهگذاریهای مبتنی بر تقاضا شکل میگیرد و توسعه مییابد.
معضلات اجتماعی همیشه در نتیجه مشکلات اقتصادی افزایش پیدا میکنند و باید به این واقعیت تلخ اذعان کنیم که در نتیجه از بین رفتن طبقه متوسط جامعه، معضلات اجتماعی در جامعه ما پررنگتر از همیشه شده است!
نگاه به روشنفکری ، همراه با توطئه اندیشی
محققان در مباحث فکری – فرهنگی و از جمله در بررسی پرونده روشنفکران ، روش های گوناگون دارند . یک روش هم از آنِ دوستانی است که مبتنی بر جمع بندی های پیشینی ، بدبینانه و توطئه اندیشانه یا توطئه آگاهانه به تحلیل پرونده ای می نشینند که برای چهره های فکری – فرهنگی ترتیب داده شده است . اگر این تصور درست باشد ، به قول حافظ شیرین سخن :
چو پرده دار به شمشیر می زند همه را
کسی مقیم حریم حرم نخواهد ماند
شهریار زرشناس در جزوه ی سیری انتقادی در آراء داریوش شایگان (چ1، قم ، معارف ، 1392، ص11) با اشاره به فراماسون بودن کُربَن - که سالها جلیس و هم مباحثه ی علامه طباطبایی نویسنده تفسیر المیزان بوده و در معارف اسلامی تحقیقات مفصلی کرده - می نویسد : ]داریوش[ شایگان در سالهای پایانی دهه 30 به مطالعه اندیشه و آیین های هندی علاقه مند شد و کتاب " ادیان و مکتب های فلسفی هند" را در دو جلد نوشت . ظاهرا آشنایی با هانری کربن ، مستشرق و فیلسوف فراماسونر فرانسوی که علاقه خاصی به حکمت اشراقی سهروردی داشت و سالها از طرف حکومت فرانسه ، عهده دار مأموریتهایی در ترکیه و ایران بود ، نقش تعیین کننده ای در حیات فکری وی داشته است ...
